Makambi zet vraagtekens bij de verplichte doktersverklaring voor het vernieuwen van een Curaçaos rijbewijs. Volgens hem is van een daadwerkelijke medische keuring vaak nauwelijks sprake, terwijl automobilisten er iedere vijf jaar wel 60 gulden voor betalen. Bovendien lijkt het formulier te verwijzen naar een verkeerd wetsartikel.
door | Edwin ‘Makambi’ Flemeling
Curaçao is vol met auto’s. Er zijn ongeveer 79.000 geregistreerde personenauto’s (CBS-cijfers per eind 2022). Alle voertuigen tezamen (personenauto’s, bedrijfswagens, bussen, vrachtwagens, enzovoort) zorgen ervoor dat er naar schatting ongeveer 100.000 voertuigen daadwerkelijk rondrijden.
Curaçao telt ongeveer 155.000 inwoners. Er is, voor zover publiek bekend, geen officieel gepubliceerd totaal aantal geldige rijbewijzen op Curaçao. Wel zijn er enkele aanknopingspunten. Ongeveer 115.000 à 120.000 inwoners zijn 18 jaar of ouder. Op basis van de hoge automobiliteit op het eiland ligt het voor de hand dat het aantal geldige rijbewijzen ergens tussen de 70.000 en 90.000 ligt. Dat is uiteraard slechts een demografische schatting en geen officieel cijfer.
Ik noem deze statistieken niet zomaar.
Iedereen moet zijn/haar rijbewijs iedere vijf jaar vernieuwen. Het verkrijgen dan wel vernieuwen van een rijbewijs kost volgens de informatie op het digitale loket van de overheid 95 gulden. Dat betekent dat over een periode van vijf jaar tussen de 6,65 en 8,55 miljoen gulden in de schatkist vloeit. Omgerekend is dat jaarlijks tussen de 1,33 en 1,71 miljoen gulden. Een aardige inkomstenbron voor een simpel plastic pasje om legaal aan het chaotische verkeer te mogen ergeren.
Doktersverklaring
Op hetzelfde digitale loket staat dat er ook een doktersverklaring moet worden overgelegd om je rijbewijs te kunnen vernieuwen. Dat klinkt indrukwekkend, alsof er een grondige medische keuring zal worden gedaan. De praktijk is aanzienlijk minder spectaculair.
Over het algemeen werkt het als volgt. De huisarts wordt verzocht om een doktersverklaring. Het antwoord luidt meestal dat je die de volgende ochtend kunt ophalen. Kosten: 60 gulden, contant af te rekenen. Op de verklaring prijkt een officiële overheidszegel van 10 gulden, een fraai relikwie uit vervlogen tijden.
Deze zegels spekken de schatkist nog eens tussen de 700.000 en 900.000 over vijf jaar verspreid, oftewel jaarlijks tussen de 140.000 en 180.000 gulden. De huisarts houdt vervolgens per verklaring ongeveer 50 piek cash over. Geen slecht verdienmodel. De open vakjes invullen, een stempel erop, handtekening plaatsen en klaar is Kees.
Uiteraard is dat niet de oorspronkelijke bedoeling van deze verklaring. De gedachte is dat de aanvrager eerst in alle eerlijkheid een eigen verklaring invult door een aantal medische vragen met "ja" of "nee" te beantwoorden. Daarop geeft de arts, indien alles in orde is, een medische verklaring waarmee naar Kranshi kan worden gegaan.
Twee regelingen
Volgens de informatie op het digitale loket voldoet deze eigen verklaring aan artikel 93, onderdeel c, van de Wegenverkeersverordening Curaçao.
Uit juridisch onderzoek blijkt dat er twee verschillende regelingen bestaan. Eén uit 1957, getiteld Wegenverkeersverordening Curaçao, en een nieuwere Wegenverkeersverordening Curaçao 2000, die de oude regeling waarschijnlijk heeft vervangen.
In de Wegenverkeersverordening Curaçao 2000 staat artikel 93 onder het hoofdstuk ‘Fietsen‘. Artikel 93, onderdeel c, bepaalt dat een fiets voorzien moet zijn van... een bel. Inderdaad: een bel (sic!).
Ook de oude Wegenverkeersverordening uit 1957 biedt geen steun voor de verwijzing. Artikel 93 bepaalt slechts dat bij de aanvraag van een rijbewijs twee goedgelijkende pasfoto’s moeten worden overgelegd en dat de aanvrager desgevraagd zijn persoonsgegevens moet opgeven en zich zo mogelijk moet legitimeren ten genoegen van de Gezaghebber.
Sterker nog: de medische verklaring stond destijds helemaal niet in artikel 93, maar in de artikelen 89 en 104. De verwijzing naar artikel 93, onderdeel c, op de verklaring lijkt dus fout te zijn en waarschijnlijk niet aangepast te zijn naar wetswijzingen in de tijd.
Medisch onderzoek
Ook is van een geneeskundig onderzoek in de praktijk vaak nauwelijks sprake. Als de aanvrager zijn eigen verklaring heeft ingevuld en daaruit geen bijzonderheden blijken, blijft het onderzoek beperkt tot het plaatsen van een stempel en een handtekening.
Wat een logische medische procedure behoort te zijn, is teruggebracht tot een bureauucratische papieren automatisme. Niemand zal uit eigen wil vastleggen dat hij\ of zij gebreken heeft waardoor het rijbewijs niet kan worden afgegeven.
Bij de vraag waarom deze eenvoudige administratief medische handeling 60 gulden kost en waarom dit niet gewoon onder de ziektekostenverzekering valt, was het ontwapenend eerlijk antwoord: "U bent toch niet ziek?" Maar als je niet ziek bent, waarom moet een arts dan verklaren dat je lichamelijk en geestelijk geschikt ben om een auto te besturen? En als hij dat daadwerkelijk onderzoekt, waarom is dat dan ineens géén medische zorg? Het blijft een fascinerende vorm van interpretatie.
Heilige koe
De auto is op Curaçao onze heilige koe. Velen bezuinigen liever op andere zaken dan op hun auto. Dat je daarom een rijbewijs moet hebben om aan het verkeer deel te mogen nemen, spreekt vanzelf. Maar waarom iedere automobilist elke vijf jaar opnieuw deze administratief-medische poppenkast moet opvoeren, terwijl in werkelijkheid nauwelijks wordt gecontroleerd of iemand nog daadwerkelijk veilig kan rijden, blijft voor mij een raadsel. Of is het een heilige schatkistkoe?
Er zijn uiteindelijk maar twee logische mogelijkheden. Óf een medische keuring is werkelijk noodzakelijk voor de verkeersveiligheid. Zorg dan voor een echte keuring, met een duidelijke wettelijke grondslag, objectieve normen en een arts die daadwerkelijk onderzoekt of iemand nog veilig aan het verkeer kan deelnemen.
Óf schaf de verplichte doktersverklaring af. Dat bespaart burgers geld, huisartsen tijd en de overheid een hoop bureaucratische schijnzekerheid (behalve het spekken van de overheidskas waarmee bestuurders naar autoshows in Engeland kunnen gaan).
Want wetten zijn er niet om formulieren in leven te houden. Wetten zijn er om een doel te dienen. En zolang niemand mij kan uitleggen waarom artikel 93 over een fietsbel kennelijk de juridische basis vormt voor mijn medische geschiktheid als automobilist, blijf ik met één prangende vraag zitten: Moet ik voor mijn volgende rijbewijs misschien ook nog een bel monteren op mijn auto?
Het lijkt Kafka* wel.
-
Een situatie of ervaring die als vreemd, verwarrend of surrealistisch wordt beschouwd, vaak door een overmaat aan complexiteit of bureaucratie, vergelijkbaar met de werelden gecreëerd door de schrijver Franz Kafka.
